Sabata dumarka Kuuriyada Koofureed aysan u rabin inay carruur dhalaan

Waa galabnimo Talaado ah oo roob da’ayo, Yejin aqalkeeda ayey qada ugu karinaysaa saaxiibadeed, halkaas oo ay kaligeed ku nooshahay duleedka magaalada caasimadda Koofur Kuuriya ee Seoul, iyadoo faraxsan.

Intay wax cunayeen, mid iyaga ka mid ah ayaa taleefoonkeeda lasoo baxday waxayna tustay muuqaalka dinasoor kartoon ah oo caan ka ah dalkaas. “Ka digtoonow” ayuu leeyahay dinasoorku “ha dabar gu’ina sidayada”.

Dumarkii halkaas ku sugnaa dhammaantood way qosleen.

“Waa wax lagu qoslo, laakiin haddana waa murugo, sababtoo ah waxaan ognahay inaan hor seedi karno karno dabar go’ayaga,” ayey tiri Yejin, oo ah 30-jir soo saare taleefishin ah.

Midkoodna, ama mid ka mid ah asxaabteeda, ma qorsheynayaan in ay carruur dhalaan. Waxay qayb ka yihiin bulshada sii kordheysa ee haweenka dooranaya nolosha carruur la’aanta.

Kuuriyada Koonfureed ayaa leh heerka ugu hooseeya ee dhalmada adduunka, hoos u dhaca dhalamada ayaana weli sii socda, iyada oo garaacday heerkii ugu hooseeyay sannadba sanadka ka dambeeya.

Tirooyinka la sii daayay Arbacadii ayaa muujinaya in ay hoos u dhacday boqolkiiba 8% kale sannadkii tagay ee 2023 illaa 0.72 darajo.

Tani waxay tilmaamaysaa tirada carruurta la filayo in ay haweeneydu dhasho inta ay nooshahay. Si ay dadku u sii ahaadaan, tiradaasi waa in ay noqotaa 2.1.

Haddii ay sidan ku sii socoto, dadka Kuuriya waxa lagu qiyaasaa in uu hoos u dhac kala badh ah ku imaanayo halka lagu gaaro sannadka 2100.

Si guud caalamka, wadamada horumaray waxay arkayaan heerka dhalmada oo hoos u dhacay, laakiin ma jiro dal ay xaaladiisu u liidato sida tan Kuuriya.

Saadaashadeedu waa murugo.

Muddo 50 sano gudahood ah, tirada dadka ee da’da shaqadu waxay noqon doontaa kala badhka tirade hadda, jilka xaqa u lahaa in ay ka qaybqaataan adeegga milatariga ee khasabka ah ee dalka ayaa hoos u dhacay 58%, ku dhawaad kala badh dadku waxay ka weynaan doonaan 65.

Tani waxay u daran tahay dhaqaalaha, sanduuqa hawlgabka, iyo amniga dalka oo ay siyaasiyiintu ku dhawaaqeen in ay tahay “xaalad degdeg ah oo qaran”.

Ku dhawaad 20 sano, dowladihii kala dambeeyay ayaa lacago ku harqinayey si dhibaatadan wax looga qabto – 379.8 Tiriliyan oo lacata Koonfur Kuuriya ah ama ($ 288 bilyan oo doolar ayaa lagu bixiyey.

Yejin waxay dooratay in ay diiradda saarto shaqadeeda telefishanka, taas oo, ay ku doodayso, in aysan u oggolaan waqti ku filan oo ay ku koriso caruur sinaba. Saacadaha shaqada Kuuriya aad bay u dheer yihiin.

Yejin waxay shaqeysaa shaqo sagaalka subaxnimo ilaa lixda maqribnimo ah laakiin waxay sheegtay in inta badan aysan ka tagin xafiiska ilaa 8-da fiidnimo oo ay jirto waqti dheeri ah oo intaas ka badan. Marka ay guriga timaado, kaliya waxay haysataa wakhti ay ku nadiifiso guriga ama jimicsiga ka hor intaanay seexan.

“Waan jeclahay shaqadayda, waxay ii keentaa wax badan,” ayay tiri. “Laakin ka shaqeynta Kuuriya waa mid adag, waxaad ku xayiran tahay wareeg shaqo oo joogto ah.”

Waxaan ogahay wax badan

Haweeney 28 jir ah, kana shaqeysay Kheyradka Aadana (HR), ayaa sheegtay in ay aragtay dad lagu qasbay in ay ka tagaan shaqadooda ama loo diiday dalacsiin ka dib markii ay qaateen fasaxa umusha, taas oo ku filneyd in ay ku qanciso in aysan waligeed ilmo dhalin.

Rag iyo dumarba waxay xaq u leeyihiin fasax sannad ah siddeedda sano ee ugu horreeya nolosha ilmahooda. Laakiin sanadkii 2022, kaliya 7% aabayaasha cusub ayaa isticmaalay qaar ka mid ah fasaxooda, marka la barbardhigo 70% hooyooyinka cusub.

Haweenka Kuuriya ayaa ah kuwa ugu aqoonta sarreeya kuwa dalalka ku bahoobay Ururka Iskaashiga Dhaqaalaha iyo Horumarinta ee OECD, haddana waddanku waxa uu leeyahay farqiga mushaharka jinsiga ee ugu xun oo celcelis ahaan ka sarreeya saamiga dumarka ee shaqo la’aanta ah marka loo eego ragga.

Haddii aan ku noqonno guriga Yejin, qadada ka dib, saaxiibadeed ayaa eeg eegaya buugaagteeda iyo alaabteeda kale.

Iyada oo ku daashay nolosha Kuuriya, Yejin waxay go’aansatay in ay u ambabaxdo New Zealand. Waxay soo toostay subax ka mid ah iyadoo garwaaqsatay in aanay cidina ku qasbin in ay halkan ku nooshahay.

Waxaan waydiiyaa Yejin iyo saaxiibadeeda waxa, haddii ay jiraan, ku qancin kara in ay beddelaan aragtidooda.

Jawaabta Minsung waa iga yaabisay. “Waxaan jeclaan lahaa inaan caruur dhalo, waxaan lahaan lahaa 10 haddii aan awoodo,” Haddaba, maxaa diidaya sidaas, ayaan weydiiyaa? 27-jirkan ayaa ii sheegtay in ay tahay lab iyo dhedig oo ay leedahay lamaane isku jinsi ah.

Guurka isku jinsiga ah waa sharci-darro Kuuriyada Koofureed, dumarka aan la qabin guud ahaan looma ogola in ay isticmaalaan deeq-bixiyeyaasha shahwada si ay uur u qaadaan.

“Waxaan rajeyneynaa in maalin uun ay tani isbedesho, oo aan awoodi doono inaan guursado oo aan caruur u dhalo qofka aan jeclahay,” ayay tiri.

Asxaabtu waxay tilmaamayaan yaabka leh, marka loo eego xaaladda dadka Kuuriya ee khatarta ah, in haweenka qaarkood ee doonaya in ay hooyooyin noqdaan aan loo oggolayn in ay noqdaan.

Laakiin waxay u muuqataa in siyaasiyiintu ay si tartiib tartiib ah u aqbalayaan qoto dheeraanta iyo kakanaanta dhibaatada.

Bishan, madaxweynaha Kuuriyada Koonfureed Yoon Suk Yeol waxa uu qiray in isku daygii lagu doonayay in lagaga baxo dhibaatada “aanay shaqayn”, iyo in Kuuriyada Koonfureed ay tahay goob uu ka jiro”tartan xad dhaaf ah oo aan loo baahnayn”.

Wuxuu sheegay in dowladiisa ay hadda ula dhaqmi doonto heerka dhalmada hoose sida “dhibaatada qaabdhismeedka” – inkastoo sida tan siyaasad ahaan loogu turjumi doono ay tahay wax aan weli dhicin.

Horaantii bishaan, waxaan la kulmay Yejin oo ka timid New Zealand, halkaas oo ay ku noolayd muddo saddex bilood ah.

Waxay ka sheekaynaysay nolosheeda cusub iyo asxaabteeda, iyo shaqadeeda oo ka shaqaynaysay jikada maqaaxida. “Isku dheelitirnaanta shaqada iyo nolosha ayaa aad u wanaagsan,” ayay tidhi. Waxay qabanqaabin kartaa in ay la kulanto asxaabteeda inta lagu jiro usbuuca.

“Waxaan dareemaa in aad looga ixtiraamo shaqada, dadkuna ma aha kuwa la yaaba,” ayay raacisay.

“Waxay iga haysaa in aanan gurigaba aadin.”