Muxuu yahay warka walaaca ku abuuray qaar kamid ah xildhibaanada gobolka Soomaalida ee Kenya ee hadal haynta dhaliyay?

Qaar ka mid ah xildhibaanada Kenya ee matala gobolka ay degaan Soomaalida ee Wuqooyi Bari, ayaa waxay dalbanayaan in baaritaan la sameeyo la xiriira “in sun lagu qubay qaybo ka mid ah deegaanada ay degan yihiin dadka ay matalaan xilliyo hore”.

Dalabka xldhibaanada ayaa waxa uu imaanaya kadib markii uu baraha bulshada ku baahay hadal ka mid ah waraysi uu bixiyay wasiir hore oo Kenyan ah.

Inkasta oo aysan BBC du si madaxbanaan u xaqiijin karin sheegashada masuulkaan hore, ayaa waraysi uu siiyay garyaqaan Kenyan ah oo lagu daabcay barta YouTube waxa uu ku sheegay “in xukumadii uu ka tirsanaa ay ogolaatay sanadkii 1980 -kii in gobolka Waqooyi Bari ee Kenya lagu qubo walxo sun ah oo halis ah”.

‘‘Cyrus Jirongo wasiir culus buu ahaa madaxweynaha nin aad ugu dhow buu ahaa, arrinta uu sheegay… qofkii gobolka waqooyi bari ka imaada wuu dareemayaa.” Ayuu yidhi Deeqoow Maxamed Barrow oo ah xildhibaan lagasoo doorto Gaarisa.

‘‘Waa nasiib darro weyn hadday arrintaas jirto,” ayuu sii raaciyay hadalkiisa xildhibaan Deeqoow.

Waxuu sheegay xildhibaan deeqoow in arrintaan ay keeni doonaan baarlamaanka dalka Kenya, si gudi baadhitaan samaysa loogu saaro, waxuuna sheegay in haddii arrintaan ay run noqoto ay magdhow u raadin doonaan dadka.

Xildhibaanka ayaa sidoo kale sheegay in ahmiyadda hadda ay tahay in ay saaraan “in sunta laga baadho meelaha lagu sheegay” .

Billow kerow oo ah sanatar hore iyo dhaqaale yahan ka soo jeeda gobolka, ayaa isna hadal uu ku soo daabacay bartiisa X ee horay loo oran jiray Twitter, waxa uu ku booriyay dawladda Kenya in ay sameyso baaritaan degdeg ah.

Xildhibaan Maxamed Cadoow oo isna lagu soo doorto gobolkaan, ayaa hadal uu ku soo daabacay boggiisa X ku yiri: “Dadka gobolka wuqooyi waxay u baahan yihiin bogasasho la xiriirta dhacdadaan iyo talaabooyin la taaban karo oo laga qaado cawaaqib xumada ay u horseeday gobolka”.

Qaar kamid ah dadka ku nool gobolka ayaa baraha bulshada iyana uga falceliyay arrinkaan, iyaga oo sheegay in uu walaac ku abuuray.

Xildhibaan Deeqoow ayaa sidoo kale sheegay in dhankooda iyaguna dareemayaan walaacaas maadaama ay yihiin wakiilada matala bulshadaas.

‘‘Arrintaan waswaas weyn bay wadanka ku keentay khaasatan gobolkeenna,” ayuu xildhibaan Deeqoow hadalkiisa raaciyay.

Cyrus ayaa horay u soo noqday wasiir, iyo sidoo kale xildhibaan ka tirsan baarlamaanka kenya.

Xukuumadda haatan ee dalka Kenya ayaan wax jawaab ah ka bixin warkaan hadal haynta dhaliyay ee uu sheegay masuulka hore.

Waa kuma Jirongo?

Cyrus Jirongo waa siyaasi muddo badan ku jiray siyaasadda Kenya. Waxuu sanadkii 1961kii ku dhashay magaalada Lugari ee ismaamulka Kakameg.

Waxuu hoggaamiye ka noqday garabka dhallinyarada ee Xisbigii KANU ee dalka Kenya. Waxuuna xildhiban ahaa sanadihii 1997 dii illaa 2002 ii. Markale ayuu xildhibaan noqday 2013-kii. Waxuu ka baxay Xisbigii KANU sanadkii 1999kii.

2002 dii ayuu noqday Wasiirka Horumarinta Reer Miyiga, 2013-kiinna waxuu u tartamay xilka madaxtinimo ee dalka Kenya.

Mar danbe ayuu isku dayay in uu kursiga Sanetka ee Kakamega yaalla u tartamo waana looga guuleystay.

Balse markii danbe waxuu noqday nin aan waxba haysan kadib markii Balaayiin lacagta Kenya ah oo qaan ah lagu yeeshay, sida ay horay u qareen warbaahinta Kenya.