Xilli afar meelood meel dadka ku nool Marinka Qasa ay qarka u saaran yihiin inay u dhintaan macaluul ka dilaacda halkaas ayaa Maraykanka iyo Midowga Yurub isku diyaarinayaan xaaladkasta oo looga hortagi karo masiibo kale oo bini’aadanimo oo ka dilaacda Qasa.
Qasa, waxaa ka socda wali colaad in ka badan afar bilood halkaas oo ay haya’adaha Qaramada Midoobay ka dayrinayaan xaaladda malaayiin rayid ah oo reer Falastiiniyiin ah.
UK, ayaa hore gargaar ay diyaarado hawada sare kaga tuurayan ugu dirtay Qasa, sidaas oo kale Maraykanka ayaa isna fuliyey gargaar dhanka hawada looga daadiyey waqooyiga Qasa oo ka mida meelaha ugu adag in la gaarsiiyo gargaarka Marinka Qasa.
Si xal deg deg ah loogu helo gargaarka, Maraykanka ayaa isku diyaarinaya inuu dhiso deked ku meel gaar ah oo gargaar bini’aadannimo lagu gaarsiiyo Qasa. Dekadda oo ah mid ciidamada ay maamulayaan ayaa la qorsheynayaa in si weyn loogu kordhiyo gargaarka gobolka.
Tallaabadan la yaabka leh ayaa imaanaysa xili maamulka Biden uu si isa soo taraysa u wajahayo dhaleecayn wayn kadib markii ay sii xumaatay dhibaatada bini’aadantinimo iyo xoojinta go’doominta Israa’iil ee Qasa.
Bayaan ay si wadajir ah u soo saareen guddiga Midowga Yurub, Qubrus, US, UK iyo UAE ayaa lagu sheegay in ka shaqeynta marin badeed ay noqon doonto mid adag, waxayna sheegeen inay sii wadi doonaan inay ku cadaadiyaan Israa’iil inay balaariso fududeynta waddooyinka gargaarka.
Maxay tahay dekaddan?
Dekadan ayaa ah mid si macmal ah oo ay dhisayaan ciidamada Maraykankanka taas oo la doonayo inay ku xirtaan doomaha sida gargaarka ee ka soo qaadayaa maraaakiibta taagan badda si dadka loogu helo gargaar.
Madaxweynaha Maraykanka Joe Biden ayaa sheegay in militariga Mareykanka ay dhisi doonaan dekad si ay sahayda uga soo qaadaan maraakiibta badda ku sugan ilaa xeebta, laakiin saraakiisha Mareykanka ayaa sheegay inay qaadaneyso tiro toddobaadyo in la sameeyo.
Laakiin Maraykankuna ma bixin tafaasiil badan oo ku saabsan cidda kormeeri doonta iyo sida loo geyn doono marka ay gaadho Qasa,
Warbixinnada warbaahintu waxay sheegeen in Aqalka Cad uu hindisahan ku tilmaamay “hawlgal degdeg ah” kaas oo u oggolaanaya boqollaal baabuur oo sida gargaar in la geeyo Qasa iyada oo la sii marayo deked sabaynaysa oo ku xiran buundada ku meel gaadhka ah.
Saraakiisha Maraykanku waxay sheegay in ugu yaraan lixdan ilaa soddon maalmood ay qaadan karto dhamaystirka howshan iyadoo ay ka qayb qaadanayaan ciidamada Maraykanka ee ku sugan xeebaha.
Wargeyska New York Times ayaa sheegay in afhayeenka hay’adda “Go Gat” ee Israa’iil oo mas’uul ka ah abaabulka gargaarka Falastiiniyiinta ee Qasa, ay diiday inay ka hadasho arrintan.
Waxaase la rajaynayaa in gargaar ay soo direen Imaaraadku uu gaari doono Qubrus ka dibna halkaasi lagu baarayo Markabka isagoo dabadeed loo sii gudbin doono Qasa.
Ilaa hadda ma cadda halka maamulka Biden uu doonayo inuu ka dhiso dekedda cusub ee sabaynaysa Qasa, balse ciidamada Maraykanka ee Injineerrada ah oo khibrad dheer u leh dhismahan ayaa sida ay sheegeen saraakiisha Aqalka Cad waxaa laga dhisi doonaa xeebta meel u dhow marinka Qasa.
Saraakiishan ayaa sheegay in maraakiibtaasi oo isugu jira kuwa oo balaaran ay u baahan yihiin ilaalo hubeysan,maadaama ay si gaabis ah u socdaan,gaar ahaan marka ay gaaraan xeebaha Qasa, sidaas darteedna wasaaradda gaashaandhigga Mareykanka ay ku howlan tahay sidii ay u xaqiijin lahayd difaacooda.
Shaqaalaha gargaarka ayaa ka digay in marin badeedku aanu noqon doonin beddelka waddooyinka dhulka ee gargaarka.
Marinka baddu ma beddelayaa kii dhulka?
XIGASHADA SAWIRKA,REUETERS
Hindisahan cusub wuxuu bixin doonaa hab kale oo lagu gaynayo gargaaka balse dekada cusubi ma xalin doonto dhibaatada baaxada leh ee ka taagan Qasa gaar ahaan waqooyiga, sida laga soo xigtay ilo Falastiiniyiin ah iyo hay’adaha gargaarka caalamiga ah, Israa’iil waxay ka hortagtaa baabuurta xamuulka ah.
Caddaadiska Israa’iil ayaa sidoo kale hoos u dhigay in dalalka Mareykanka, Jordan, Masar, iyo Faransiiska ay joojiyaan gargaarka xagga hawada ah
Qaramada Midoobay ayaa ka digtay in in ka badan nus malyuun qof oo reer Qasa ah ay soo food saartay masiibo ay ugu wacan tahay gaajo iyo gabaabsi cuno iyo biyo la,aan gaar ahaan waqooyiga Marinka Qasa.
Waa kuwee dalalka Maraykanka kala qayb qadanaya qorshahan?
XIGASHADA SAWIRKA,GETTY IMAGES
Qorshahan waxaa Maraykanka ku taageeray oo gacan ka siinaya dalalka Jamhuuriyada Qubrus, Isutagga Imaaraadka Carabta, Ingiriiska, Talyaaniga, Jarmalka, Nederland, Giriiga iyo Midowga Yurub, kuwaas oo warbixin wadajir ah oo ay soo saareen ku sheegay inay la dhaqaajiyo marin baddeedkan si gargaraka xooga loo saaro
Qubrus waxa ay in ka badan 200 mayl dhanka waqooyi-galbeed kaga beegan tahay Gaza, halkaas oo Ingriisku ku leeyahay joogitaan ciidan waxaa suura gal ah in hindisuhu dhaqan gali doono maadam UK ay ka mid tahay dalalka taageeray qorshahan
Bayaanka wadajirka ah ayaa lagu yiri, “Xaaladda bini’aadantinimo ee Gaza waa mid murugo leh, maadaama ay jiraan qoysas iyo caruur falastiiniyiin ah oo aan waxba galabsan oo aad ugu baahan baahiyaha aasaasiga ah.”
Reer Qasa waxay bishan Ramadan u bilanaysaa iyadoo halkaas ay ka jirto mid ka mida xaaladihii ugu adkaa ee bini’adanimo.