Qutbuddin Aybak: Addoonkii Muslimka ahaa ee hogaamiyay Boqortooyadii Hindiya

147

Qutbuddin Aybak waxa uu ahaa suldaankii ugu horreeyay ee Dehli, waxaana markii dambe uu la wareegay hogaanka Boqortooyadii Ghulam ee ka arrimin jirtay Pakistan, Afgnaistan iyo Hindiya.

Waa ninka billaabay dhismaha caanka ah ee Qutub, ee ku yaalla caasimadda Dehli, kuna astaysan goobaha taariikhiga ah.

Ninkan oo mar ahaan jiray addoon ayaa bud dhig u ahaa xukun Islaami ah oo Hindiya ka talinayay ku dhawaad 600 oo sano.

Isagoo da’ yar ayaa waxaa addoon ahaan loo iibiyay, waxaana la wareegay nin madax u ahaa magaalada Nishapur ee ka tirsan gobolka Khorasan, Iran.

Mas’uulka iibsaday ayaa ula dhaqmay sida carruurtiisa oo kale, waxaana uu si wanaagsan u bartay afafka Carabiga iyo Farisiga, fardo fuulka iyo fallaar ku dirirka.

Markii uu dhintay ninkii haystay, ayaa carruurtiisa oo ka xun qaabka loo soo dhaweeyay Qutbuddin waxa ay marka kale u iibiyeen addoon ahaan. Waxaa se uu nasiib u yeeshay inuu gacanta u galo Suldaan Maxamed Ghori oo markaa ka talinayay Waqooyi-Galbeed Afghanistan.

Muddo kadib, waxa uu Qutbuddin ka caawiyay Suldaanka inuu dhul horleh qabsado gaar ahaan waqooyiga Hindiya.

Yuu ahaa Qutbuddin?

Waxa uu ku dhashay meel ka tirsan bartamaha Aasiya, asal ahaana waxa uu ka soo jeeday qowmiyadda Turkiga.

Madaxtinnimadii Qutbuddin

Markii uu Suldaan Maxamed Ghori geeriyooday 1206, Qutbuddin ayaa loolan kooban kadib la wareegay xukunka. Ma jirin qof uu doortay Ghori si uu uga dhaxlo xukunka.

Waxa uu dhisay Boqortooyo sal ballaaran oo markii ugu horraysay dhulkaas ka hirgelisay caanshuur ururin, ismaamul iyo sarreynta sharciga.

Waxaa lagu amaanay in xilligiisii uu isu soo dhaweeyay Hindida iyo Muslimiinta dalkaas oo uu dhismayaashiisa ka shaqaalaysiiyay Hindida xirfadda leh.

Dadka dhaliilsan ayaa ku eedeeyay in dhaqamadiisa qaar ay dowr ka ciyaareen khilaafka maanta u dhexeeya Muslimiinta iyo Hindida dalkaas.

Geeridii Qutbuddin

Taariikhyahannada ayaa qoray in Qutbuddin uu si lama filaan ah u dhintay xilli uu ka qeyb qaadanayay ciyaarta kubadda fardaha lagu dheele ee Polo loo yaqaan, kadib markii uu faraskiisii la dhacay.

Waxa uu ku aasan yahay magaalada Lahor ee dalka Pakistan, halkaas oo sanad kasta ay dad siyaartaan.

Qutbuddin ayaa lagu tilmaamay inuu ahaa geesi gulo muhiim ah gaaray, waxaana uu sidoo kale caan ku ahaa deeqsinnimada, isagoo lagu naaneysi jiray ninka sadaqeysta boqolaalka kun.

Taariikhyahannada Muslimka ah ayaa ku tilmaamay inuu ku wanaagsanaa cibaadada, waxaana uu Hindiya xilligiisii ka dhigay xarunta Muslimiinta Aasiya.

BBC SOMALI

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here